Blootstelling aan RKS

De Nederlandse Arbeidsinspectie besteedt nadrukkelijk aandacht aan de blootstelling van medewerkers aan RKS. Werkgevers moeten daarom kunnen aantonen dat zij de risico’s binnen hun bedrijf in beeld hebben, de blootstelling hebben beoordeeld en passende maatregelen nemen. Ook moet duidelijk zijn hoe deze maatregelen worden onderhouden, gecontroleerd en in de praktijk worden toegepast.

RKS is een kankerverwekkende stof. Er is geen veilig blootstellingsniveau vastgesteld. De werkgever moet de blootstelling daarom niet alleen onder de grenswaarde houden, maar deze met alle technische uitvoerbare maatregelen zo laag mogelijk maken.

Een blootstellingsbeoordeling is niet automatisch een meting

Een belangrijk misverstand is dat ieder bedrijf direct blootstellingsmetingen moet laten uitvoeren. Dat is niet altijd het geval. Een goede blootstellingsbeoordeling begint met het systematisch in beeld brengen van de werksituatie. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

• de materialen die binnen het bedrijf worden verwerkt;
• de werkzaamheden waarbij stof kan vrijkomen;
• de medewerkers die kunnen worden blootgesteld;
• de duur en frequentie van de werkzaamheden;
• de omstandigheden waaronder wordt gewerkt;
• de aanwezige maatregelen, zoals watertoevoer, bronafzuiging, afscherming en ventilatie.

Beoordeling door arbeidshygiënist

Een deskundige op het niveau van een arbeidshygiënist beoordeelt vervolgens of deze informatie voldoende is om de blootstelling te onderbouwen. Daarbij zijn verschillende uitkomsten mogelijk:

• Is voldoende onderbouwd dat de blootstelling laag en beheerst is, dan kunnen aanvullende metingen mogelijk achterwege blijven.
• Is duidelijk dat de blootstelling onvoldoende wordt beheerst, dan moeten eerst maatregelen worden genomen.
• Bestaat er onvoldoende zekerheid, dan kunnen representatieve persoonlijke blootstellingsmetingen nodig zijn.

De uitkomst is altijd afhankelijk van de bedrijfsspecifieke situatie.

Metingen moeten representatief zijn

Wanneer metingen nodig zijn, moeten deze een realistisch beeld geven van de normale werkzaamheden en van voorzienbare ongunstige omstandigheden. Dit betekent dat de werkzaamheden op meetdag(en) niet kunstmatig mogen worden aangepast om een gunstiger beeld te krijgen. Leg daarom tijdens een meetdag zorgvuldig vast welke materialen en machines worden gebruikt, welke werkzaamheden worden uitgevoerd, hoe lang deze duren en welke maatregelen daadwerkelijk actief zijn.

Ook veranderingen in materialen, machines, werkprocessen, afzuiging of watertoevoer kunnen aanleiding zijn om opnieuw te beoordelen of de bestaande blootstellingsbeoordeling nog passend is.

Let op bij sensormetingen

Sensoren en direct uitleesbare stofmeters kunnen nuttig zijn om stofpieken en bronnen zichtbaar te maken. Ook kunnen zij helpen om het effect van maatregelen te vergelijken. Deze apparatuur meet echter niet automatisch specifiek kwarts of cristobaliet. Een sensorrapport is daarom niet zonder meer geschikt om de blootstelling aan RKS aan de geldende grenswaarde te toetsen.

Check onderzoek op de volgende punten

Vraag voordat je een opdracht verstrekt altijd:

• welke stof of deeltjes precies worden gemeten;
• welke meetmethode wordt toegepast;
• of persoonlijke metingen in de ademzone worden uitgevoerd;
• of de resultaten worden beoordeeld door een deskundige op het niveau van een arbeidshygiënist;
• of het onderzoek leidt tot een volledige en onderbouwde blootstellingsbeoordeling.

Wat moet er gecontroleerd worden

Wacht niet met het treffen van maatregelen totdat een beoordeling of meetrapport gereed is. Controleer in ieder geval of:

• RKS herkenbaar is opgenomen in de actuele RI&E;
• het Plan van Aanpak concrete maatregelen, verantwoordelijken en termijnen bevat;
• je bedrijf beschikt over een overzicht van materialen, werkzaamheden en mogelijk blootgestelde medewerkers;
• watertoevoer en bronafzuiging daadwerkelijk werken en periodiek worden gecontroleerd;
• stof niet droog wordt opgeveegd of met perslucht wordt weggeblazen;
• medewerkers duidelijke instructies ontvangen en weten wat zij bij storingen moeten doen;
• onderhoud, toolboxen, controles en verbetermaatregelen aantoonbaar worden vastgelegd.

De Arbeidsinspectie kijkt niet alleen naar documenten. Ook de feitelijke werkwijze op de werkvloer, het gedrag van medewerkers en de werking van technische maatregelen spelen een belangrijke rol.

Dossier met bewijsstukken

Een goed dossier helpt om overzicht te houden en te laten zien wat binnen het bedrijf is geregeld. Denk daarbij aan:

• de actuele RI&E en het Plan van Aanpak;
• het materialenregister;
• het overzicht van werkzaamheden en blootgestelde functies;
• de blootstellingsbeoordeling en eventuele meetrapporten;
• onderhoudsgegevens van machines, afzuiging en watertoevoer;
• werkplekinstructies en toolboxregistraties;
• registraties van controles en verbetermaatregelen;
• correspondentie met deskundigen en de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Een dossier alleen is niet voldoende. De beschreven maatregelen moeten ook daadwerkelijk worden toegepast, onderhouden en gecontroleerd.

NOA Kennisdossier met praktische ondersteuning

NOA werkt aan een centraal kennisdossier over RKS en kwartsstof. Hierin brengen we de wettelijke verplichtingen, de inspectieaanpak en praktische maatregelen overzichtelijk bij elkaar. Ook ontwikkelen we hulpmiddelen waarmee leden hun eigen aanpak kunnen opbouwen en controleren, waaronder:

• een inspectiechecklist;
• een handleiding voor een RKS-bewijsmap;
• een materialenregister;
• een werkzaamheden- en blootstellingsregister;
• een model voor het Plan van Aanpak;
• onderhouds- en toolboxregistraties;
• een actielijst voor bedrijven die een brief van de Nederlandse Arbeidsinspectie hebben ontvangen.

Deze hulpmiddelen ondersteunen bedrijven bij het opbouwen van een aantoonbare aanpak. Zij vervangen geen bedrijfsspecifieke en deskundige beoordeling wanneer die nodig is.

Controle Arbeidsinspectie

Heb je een brief van de Nederlandse Arbeidsinspectie ontvangen? Houd dan altijd de termijnen uit je eigen brief aan. Neem bij vragen of twijfel contact op met NOA via e.litjes@noa.nl