Herinspecties RKS vanaf 1 oktober

We merken dat er onder onze leden veel vragen leven over respirabel kristallijn silica (RKS), de eisen van de Arbeidsinspectie en de beoordeling van blootstelling binnen bedrijven. Dat begrijpen wij. Het onderwerp is technisch, onderzoeksvoorstellen kunnen verschillen en ook de kosten lopen soms behoorlijk uiteen.

Lees onderstaand wat je nu moet doen, wat NOA voor je doet en waar jouw verantwoordelijkheid als werkgever ligt. Ook informeren we je over het onderzochte traject met TNO en onze inzet voor de verdere uitwerking van de Arbocatalogus.

Heeft jouw bedrijf eerder een inspectie gehad?

1. Neem je inspectiebrief, waarschuwing of eis tot naleving zorgvuldig door. De inhoud van die brief is voor jouw bedrijf het uitgangspunt:
2. Controleer per geconstateerde overtreding:
   • Welke verplichtingen zijn vermeld en welke hersteltermijn daarbij geldt of gold.
   • Of de overtreding volledig is opgeheven.
   • Of de getroffen maatregelen daadwerkelijk worden toegepast, onderhouden en gecontroleerd.
   • Of je kunt onderbouwen dat deze maatregelen effectief zijn.
3. Zorg dat de relevante bewijsstukken beschikbaar en gemakkelijk vindbaar zijn. Denk aan je actuele RI&E en Plan van Aanpak, de blootstellingsbeoordeling, eventuele meetrapporten, onderhoudsgegevens, werkinstructies en vastgelegde voorlichting aan medewerkers. Welke stukken nodig zijn, hangt af van de geconstateerde overtredingen. Een goed dossier alleen is niet voldoende. Ook op de werkvloer moeten de maatregelen op orde zijn.
4. Pak resterende tekortkomingen direct aan en schakel waar nodig deskundige ondersteuning in. Twijfel je of de vereiste maatregelen voldoende zijn uitgevoerd en onderbouwd? Bespreek je inspectiebrief dan zo spoedig mogelijk met je deskundige. Voor vragen over de verplichtingen in de brief kun je contact opnemen met het daarin genoemde aanspreekpunt.

Wat gebeurt er bij een herinspectie?

De NLA controleert of de eerder geconstateerde overtredingen zijn opgeheven. Zij heeft aangekondigd dat inspecteurs een boeterapport opmaken wanneer dit niet of onvoldoende is gebeurd. Een boeterapport is nog geen boetebeschikking. Het rapport wordt afzonderlijk beoordeeld. Als de NLA van plan is een boete op te leggen, ontvangt jouw bedrijf een kennisgeving en krijg je gelegenheid daarop te reageren met een zienswijze. Daarna volgt een beslissing over de boete. Tegen een boetebeschikking kan bezwaar worden gemaakt. Bewaak de termijnen in de stukken die je ontvangt. De start van de herinspecties geeft geen nieuwe hersteltermijn. De eerder meegedeelde termijnen blijven gelden.

Moet ieder natuursteenbedrijf nu blootstellingsmetingen laten uitvoeren?

Een blootstellingsbeoordeling vereist niet in alle gevallen nieuwe metingen binnen je bedrijf. Welke aanpak geschikt is, hangt onder andere af van de materialen die je verwerkt, de werkzaamheden, de duur daarvan, de werkomstandigheden en de aanwezige beheersmaatregelen. Laat een arbeidshygiënist of een andere deskundige met aantoonbare expertise in blootstellingsbeoordeling beoordelen welke methode geschikt is en of aanvullende metingen nodig zijn. De gekozen aanpak en de toepasbaarheid van gebruikte gegevens moeten deugdelijk worden onderbouwd. Betrek daarbij de concrete verplichtingen uit je inspectiebrief. Heb je al een blootstellingsbeoordeling of meetrapport? Controleer dan met je deskundige of daarmee de punten uit je inspectiebrief voldoende zijn afgedekt, of de beoordeling nog aansluit bij de huidige werkzaamheden en of de geadviseerde maatregelen daadwerkelijk zijn uitgevoerd. Ook wanneer de blootstelling onder de wettelijke grenswaarde ligt, moet je deze verder beperken voor zover dat technisch uitvoerbaar is.

Wat doet NOA?

NOA is er voor haar leden en neemt de zorgen over dit dossier serieus. De afgelopen periode hebben we RKS tijdens de landelijke regiobijeenkomsten uitgebreid behandeld, met uitleg van externe deskundigen. Ook via nieuwsbrieven, bijeenkomsten en de jaarvergadering hebben we leden geïnformeerd. NOA voert overleg met deskundigen, onderzoeksorganisaties, andere brancheorganisaties en de NLA. Tijdens het overleg van 11 juni is expliciet gesproken over aangeboden onderzoeksmethoden, ontoereikende onderzoeken en de verwarring die deze bij bedrijven veroorzaken.

Daarnaast werken we aan de verdere ontwikkeling van de branche RI&E bouwnijverheid en Arbocatalogus. NOA zet zich in om bedrijfstakfinanciering te verkrijgen voor de verdere uitwerking van de Arbocatalogus voor de natuursteensector. Deze financiering is nog niet toegezegd. Ook willen we bestaande kennis en blootstellingsonderzoeken uit de sector beter benutten. Ons doel is een aanpak die werknemers goed beschermt en voor natuursteenbedrijven duidelijk, technisch onderbouwd, proportioneel en praktisch uitvoerbaar is.

Waar ligt de verantwoordelijkheid van jouw bedrijf?

NOA kan namens de sector kennis verzamelen, overleg voeren, praktische hulpmiddelen ontwikkelen en ervaringen van bedrijven samenbrengen. Ook zetten we ons richting de NLA in voor duidelijkheid en een werkbare aanpak. De beoordeling van de blootstelling binnen een afzonderlijk bedrijf vraagt om een deskundige onderbouwing die past bij dat bedrijf. Materialen, bewerkingen, werkduur, afzuiging en andere werkomstandigheden kunnen sterk verschillen. De wettelijke verantwoordelijkheid voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden blijft bij jou als werkgever. Ook wanneer je een externe deskundige inschakelt. NOA ondersteunt je daarbij, maar kan de bedrijfsspecifieke beoordeling en jouw verantwoordelijkheid niet overnemen.

Hoe staat het met een collectieve oplossing?

NOA heeft onderzocht of op korte termijn een collectieve aanpak voor de natuursteensector kon worden ontwikkeld. Daarover is onder andere met TNO gesproken. We hebben besloten geen opdracht te verstrekken voor het voorliggende TNO-voorstel. Binnen het beschikbare budget lag de nadruk vooral op het verzamelen en analyseren van bestaande meetgegevens. Aanvullend blootstellingsonderzoek was niet opgenomen. Naar ons oordeel bood het voorstel daarmee onvoldoende concreet perspectief om bedrijven op korte termijn te ondersteunen bij het beoordelen en beheersen van de blootstelling en het aantoonbaar naleven van hun verplichtingen. NOA start daarom op dit moment geen afzonderlijk collectief RKS-programma voor de natuursteensector. Wel blijven we de mogelijkheden volgen om later aan te sluiten bij een breder, sectoroverstijgend traject.

Daarnaast willen we bestaande blootstellingsrapporten en onderzoeksgegevens beter benutten voor de sector en de Arbocatalogus. Eerst moet duidelijk zijn welke gegevens bruikbaar en onderling vergelijkbaar zijn. Ook moeten de voorwaarden voor gebruik, vertrouwelijkheid en deskundige beoordeling worden uitgewerkt. Daarom starten we nog geen brede uitvraag van rapporten. Zodra deze vervolgaanpak concreet is, informeren we je.

Ook ligt de vraag voor of vanuit de beschikbare middelen van onze NOA hoofdsector Natuursteen een financiële tegemoetkoming aan leden mogelijk en wenselijk is, bijvoorbeeld voor het beschikbaar stellen van bruikbare blootstellingsrapporten. Hierover is nog geen besluit genomen. Zodra duidelijk is of hiervoor een regeling komt en welke voorwaarden gelden, informeren we je.

Wacht niet op een collectieve oplossing

De verplichtingen voor individuele bedrijven staan los van een toekomstig collectief traject. De uitwerking van de Arbocatalogus en andere collectieve ondersteuning vervangen de beoordeling en noodzakelijke maatregelen binnen je eigen bedrijf niet. Ook schorten zij hersteltermijnen niet op. Wacht daarom niet op een toekomstige sectoroplossing of mogelijke financiële ondersteuning. Controleer nu of jouw bedrijfssituatie voldoende is beoordeeld en of de gevraagde verbeteringen aantoonbaar zijn uitgevoerd.