Even dat appje beantwoorden?

Een smartphone is op de bouwplaats allang niet meer alleen een privéapparaat. Een medewerker fotografeert uitgevoerd werk, bekijkt een werktekening, zoekt een productblad op of overlegt via WhatsApp met een collega. De telefoon is daarmee gewoon een werkinstrument geworden. Tegelijkertijd ligt op hetzelfde apparaat ook de complete privéwereld binnen handbereik. Een melding is zo bekeken. En voor je het weet volgt na dat ene bericht nog een tweede appje, een filmpje of een rondje sociale media. Precies daar zit het verschil tussen functioneel telefoongebruik en afleiding.

Veiligheidskwestie

Op kantoor is een paar minuten afgeleid zijn misschien vooral vervelend. Op een bouwplaats of in de productiehal kan het riskant zijn. Wie een machine bedient, op een steiger werkt, materiaal verplaatst of samen met een collega een handeling uitvoert, moet zijn aandacht bij het werk hebben. Dat geldt voor iedere werknemer, maar jongeren verdienen extra aandacht. Minder werkervaring, minder inzicht in risico’s en nog onvoldoende ontwikkelde vaardigheden bij jongeren tot 24 jaar leidden vaker tot arbeidsongevallen dan bij volwassenen. Werkgevers moeten jongeren daarom goed instrueren en begeleiden. Voor werknemers onder de 18 gelden bovendien aanvullende Arbo regels.

Concentratieprobleem

Ook onderzoek naar smartphonegebruik onder jongeren geeft reden om het gebruik van mobieltjes op het werk goed met elkaar te bespreken. Een in 2026 gepubliceerd onderzoek onder jongeren van 11 tot 18 jaar vond een verband tussen frequent smartphonegebruik tijdens schooltijd en verminderde cognitieve controle. Het onderzoek bewijst niet dat de telefoon daarvan de oorzaak is, maar onderstreept wel dat veelvuldig telefoongebruik en het vasthouden van aandacht niet vanzelfsprekend goed samengaan. 

Geen generatieprobleem

Het is verleidelijk om vooral naar jonge medewerkers te kijken. Maar laten we eerlijk zijn: ook de ervaren vakman kijkt tussendoor op zijn telefoon als er een bericht binnenkomt. Daarom werkt één gezamenlijke afspraak waarschijnlijk beter dan voortdurend iemand aanspreken. Bespreek bijvoorbeeld dat privégebruik tijdens de uitvoering van werkzaamheden wordt beperkt tot de pauzes. Spreek ook af wanneer de telefoon wél nodig is voor het werk en wanneer hij beter in de tas, bus of jas kan blijven. Voor jongeren die net beginnen met werken is dat extra belangrijk. Wat voor een ervaren medewerker vanzelfsprekend is, hoeft dat voor een leerling niet te zijn. Leermeesters, die met hun leerling hierover het gesprek aan gingen, koppelden tijdens de Leermeestercursus terug dat ze aangenaam verrast waren over de reacties én het samen bepalen van een werkwijze die ook écht werkt.

Mag je als werkgever regels stellen?

Ja. Een werkgever heeft een instructierecht en mag regels stellen over de manier waarop werkzaamheden worden uitgevoerd en over de orde op de werkvloer. Daar kunnen ook redelijke regels over telefoongebruik onder vallen. Zeker wanneer veiligheid, concentratie of het goed uitvoeren van werkzaamheden in het geding zijn. Dat betekent niet dat je als werkgever privételefoons van medewerkers kan controleren. Werknemers hebben ook op het werk recht op privacy. Heldere uitleg over het gedrag dat je tijdens het werk verwacht - en waarom - is doorgaans de meest praktische oplossing.

Voor Leermeesters

Tijdens de Leermeester cursussen wordt regelmatig de vraag gesteld hoe je hierover het gesprek met je leerling kunt voeren. We hebben daarom een praktische handleiding, die gebruikt kan worden om hier samen het gesprek over te voeren en afspraken te maken. Deze download is natuurlijk ook voor werkgevers te gebruiken.

Dit - en nog véél meer onderwerpen - komt aan bod tijdens de Leermeestertraining: cursisten zeggen over de cursussen dat het fijne dagen zijn om je leerling goed te leren begeleiden én dat het geleerde ook meteen toe te passen is in de communicatie met collega’s en de samenwerking in het gehele bedrijf

Van verbieden naar goed gebruiken

Een algeheel telefoonverbod is bovendien niet altijd praktisch. De smartphone kan het werk juist ondersteunen. Jongeren zijn enorm handig met hun smartphone en zullen digitale tekeningen of werkinstructies op de telefoon moeiteloos kunnen vinden. En laat een leerling bijvoorbeeld foto's maken van verschillende fasen van zijn werk, want die kunnen heel fijn zijn voor social media, of opleverdossiers. Zo verandert de telefoon van afleider in hulpmiddel. Daarbij helpt een simpele afspraak: als je de telefoon tijdens het werk pakt, moet duidelijk zijn waarvoor je hem nodig hebt. Een werktekening bekijken is iets anders dan TikTok openen. Een foto van het werk maken is iets anders dan een privébericht beantwoorden.

Voorkom stilstand

Bij leerlingen speelt nog iets anders. Wie niet precies weet wat hij moet doen, gaat gemakkelijker iets anders doen. En de telefoon ligt voor het grijpen. Geef concrete taken, werk met overzichtelijke doelen en bespreek tussendoor de voortgang. Dat is niet alleen een manier om telefoongebruik te beperken; het is vooral goede begeleiding.

Kijk ook naar je eigen gedrag

Wie afspraken maakt met leerlingen of werknemers, moet ook zelf het goede voorbeeld geven. Dat betekent niet dat de telefoon nooit tevoorschijn mag komen. Maak zichtbaar waarom je hem gebruikt. “Ik kijk even op de tekening” geeft een heel ander signaal dan gedachteloos het scherm openen zodra er een melding klinkt.