Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. In het eerste jaar gold een zogenoemde 'zachte landing', waarbij bedrijven bij een controle de gelegenheid kregen hun werkwijze aan te passen. Nu controleert de Belastingdienst wat die bedrijven met de aanbevelingen hebben gedaan.
Als de Belastingdienst zich nu voor een inspectie meldt dan beginnen ze in principe met een bedrijfsbezoek. In 2026 worden er nog geen verzuimboetes opgelegd. Wel kunnen naheffingen worden opgelegd en zijn bij opzet of grove schuld vergrijpboetes mogelijk.
De Belastingdienst kijkt nu wat bedrijven sinds de zachte landing daadwerkelijk hebben gedaan om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Bij de controle gaat het niet alleen om de aanwezigheid van de Modelovereenkomst Afbouw, maar vooral om de feitelijke werkwijze. Denk hierbij aan zaken als: werkt de zzp'er daadwerkelijk zelfstandig? Hoe zit het met aansturing, werktijden, vervanging en ondernemersrisico? En komen de schriftelijke afspraken (bijvoorbeeld de Modelovereenkomst Afbouw) overeen met de dagelijkse praktijk?
Er ligt nu een nieuwe Zelfstandigenwet ter consultatie voor. Deze moet meer duidelijkheid bieden over wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Maar zolang deze wet niet is ingevoerd, blijven de huidige regels en de handhaving daarop gewoon van kracht. Wachten op nieuwe wetgeving is dus geen optie.
NOA heeft leden al eerder gewezen op het belang van een juiste samenwerking met zelfstandigen. Wij adviseren opdrachtgevers en zzp'ers om samen kritisch te blijven kijken naar de gemaakte afspraken. Gebruik daarbij de door de Belastingdienst goedgekeurde Modelovereenkomst Afbouw en controleer of er ook daadwerkelijk volgens deze afspraken wordt gewerkt.
Met de NOA-checklist voorkomen schijnzelfstandigheid kunnen opdrachtgever en zzp'er per samenwerking beoordelen waar mogelijke risico's zitten. Voor NOA-leden is bovendien een uitgebreide handreiking met praktijkvoorbeelden en adviezen beschikbaar.
Zorg dat je bij een (her)controle van de Belastingdienst niet alleen kunt laten zien wat er is afgesproken, maar ook welke maatregelen er zijn genomen en hoe je in de praktijk schijnzelfstandigheid voorkomt. NOA blijft de ontwikkelingen en de handhaving nauwlettend volgen en informeert haar leden zodra daar aanleiding toe is.