Elektriciteitsnet Utrecht ‘vol’

De kern van het probleem is netcongestie: er is onvoldoende transportcapaciteit op het elektriciteitsnet om alle vraag en aanbod tegelijk te verwerken. Dat komt door een combinatie van factoren. Het midden van het land is natuurlijk een gewilde locatie voor woningbouw en bedrijvigheid, maar ook de toenemende elektrificatie en gelijktijdig piekgebruik van elektriciteit maken dat het net ‘vol’ zit. Het hoogspanningsnet heeft in de regio Utrecht, Flevoland en Gelderland inmiddels zijn grens bereikt.

Aansluitstop

Voor grootverbruikers geldt in de regio al sinds 2022 een aansluitstop. Voor Utrecht dreigt die vanaf 2026 ook voor kleinverbruikers. Dan kunnen nieuwe woningen, bedrijven en laadpalen mogelijk niet meer worden aangesloten, kunnen bestaande aansluitingen niet zomaar worden verzwaard en aanvragen komen op een wachtlijst zonder duidelijke einddatum. Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Elanor Boekholt-O'Sullivan, en de staatsecretaris hebben al een bezoek gebracht aan Utrecht-Noord waar een nieuw hoogspanningsstation moet komen. Een versnelling van de bouw is cruciaal om vóór 2033 meer capaciteit op het net te creëren en uit de crisissituatie te komen.

Gevolgen in Utrecht

Nadat TenneT en de gemeente alarm sloegen, was de impact snel in kaart gebracht. Tienduizenden woningen (tot circa 52.500 in de regio) kunnen niet worden aangesloten en verwacht wordt dat circa 20% van de geplande nieuwbouw vertraging zal oplopen of stilvallen. Meer dan 1.100 bedrijven staan al op een wachtlijst voor capaciteit. Ook de aanleg van laadpalen komt stil te liggen. De economische schade kan oplopen tot honderden miljoenen euro’s.

Breder probleem

De situatie in Utrecht staat niet op zichzelf. De netcapaciteit is in meerdere regio’s in Nederland al bereikt of bijna bereikt, met name in Flevoland, Gelderland en - zoals al bekend was - delen van Noord-Brabant en Limburg. De verwachting is dat vergelijkbare knelpunten ook in andere gemeenten zichtbaar worden, omdat de vraag naar elektriciteit landelijk blijft toenemen terwijl netuitbreiding jaren duurt. Naast netcongestie wordt ook het waternet steeds meer belast: aansluiting op het waternet én voldoende drinkwater hoeft ook geen vanzelfsprekendheid meer te zijn. 

Conclusie

De situatie in Utrecht laat zien dat netcongestie geen toekomstprobleem meer is, maar een actuele beperking voor bouw, verduurzaming en bedrijfsontwikkeling. Zolang uitbreiding van het elektriciteitsnet achterblijft, zullen aansluitstops en wachttijden vaker voorkomen. Dit raakt niet alleen Utrecht, maar ook andere regio’s waar de capaciteit onder druk staat. Tijdig afstemmen met opdrachtgevers en netbeheerders wordt daarmee steeds belangrijker. Volgende week verschijnt in NOA Magazine een interview over de gevolgen van netcongestie voor ondernemers in de afbouw.