aangesloten bij NOA
Verplicht energielabel voor monumenten
Vanaf 29 mei 2026 geldt in Nederland een verplichting om bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst van een beschermd monument een geldig energielabel te overleggen. Dit volgt uit de implementatie van de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive) in nationale wetgeving. De eerdere uitzondering voor monumenten op de energielabelplicht komt te vervallen.
De verplichting geldt voor alle beschermde monumenten (rijks-, provinciale en gemeentelijke), tenzij er specifieke uitzonderingen van toepassing zijn, zoals gebouwen zonder binnenklimaatregeling of religieus gebruik volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving.
Het doel van deze wijziging is om transparantie over energieprestaties van gebouwen te vergroten en de verduurzaming van de totale gebouwde omgeving te bevorderen. De Europese richtlijn zelf bevat geen minimumeisen voor energielabelklassen voor monumenten, maar verplicht lidstaten om de energieprestatie van gebouwen inzichtelijk te maken via het label.
Praktische zaken bij restauratiewerkzaamheden
Afbouw- en restauratiebedrijven die werkzaamheden aan monumenten verrichten, kunnen rekening houden met het volgende:
Energielabel aanvragen voor monumenten
Eigenaren van een monument hoeven niet te wachten tot mei 2026. Een EP-adviseur met BRL 9500-certificering inspecteert het monument en stelt het energielabel vast volgens de geldende methodiek. Dit kan gecombineerd worden met een verduurzamingsadvies zoals een DuMo-advies. Het label wordt geregistreerd in de landelijke database EP-Online, die wordt beheerd door RVO. Na registratie is het energielabel officieel en geldig bij verkoop of verhuur.
ERM en DuMo adviezen
De restauratiesector werkt al langere tijd met de zogenaamde DuMo-adviezen. In 2020 heeft ERM hier een helder begrippenkader voor ontwikkeld waarmee adviseurs op gestructureerde wijze de energieprestatie van een monument in beeld kunnen brengen en passende adviezen kunnen geven, rekening houdend met hun cultuurhistorische waarde. Steeds meer overheden en regelingen, zoals de subsidieregeling DUMAVA (Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed), verwijzen naar deze methodiek. Voor DuMo-adviezen bestaan echter nog geen uitvoeringsrichtlijnen. Wel heeft ERM in URL 2001 criteria opgenomen waaraan verduurzamingsadviezen moeten voldoen. Er wordt nu gewerkt aan een separate uitvoeringsrichtlijn voor DuMo-advies.
Combinatie met restauratie
Bij werkzaamheden aan monumenten is het efficiënt om de labelbepaling en onderhoudsadviezen te combineren in een totale projectplanning.
Meer info
Op de website van Cultureel Erfgoed zijn veel gestelde vragen - met de antwoorden - gegeven over de nieuwe energielabelplicht voor monumenten.
