Wet bescherming klokkenluiders

Voor grotere afbouwbedrijven is het daarom belangrijk om te controleren of de bestaande meldregeling nog voldoet aan de huidige wettelijke eisen.

Wanneer ben je verplicht een meldregeling te hebben?

De verplichting geldt voor werkgevers waar in de regel minimaal 50 werknemers werkzaam zijn. Daarbij tellen niet alleen medewerkers met een arbeidsovereenkomst mee, maar ook uitzendkrachten, zzp’ers, stagiaires en vrijwilligers die een vergoeding ontvangen. De wettelijke verplichting geldt niet als je minder dan 50 werknemers hebt, maar let dan wel goed op het aantal zzp’ers die je met regelmaat inhuurt. Het kan verstandig zijn om ook als kleinere organisatie een meldregeling in te voeren, zodat eventuele misstanden vroegtijdig intern kunnen worden opgelost.

Wat is een misstand?

De wet is bedoeld voor meldingen waarbij sprake is van een maatschappelijk belang. Denk bijvoorbeeld aan:

• fraude of corruptie
• ernstige overtredingen van wet- en regelgeving
• gevaar voor veiligheid of gezondheid
• milieuschade
• schendingen van privacywetgeving
• misbruik van publieke middelen
• andere situaties waarbij het algemeen belang in het geding is

Een klokkenluidersregeling is dus niet bedoeld voor gewone arbeidsconflicten, functioneringskwesties of onenigheid tussen collega's.

Waar moet de meldregeling aan voldoen?

De wet stelt duidelijke eisen aan de interne meldprocedure. Zo moet in de regeling onder meer zijn vastgelegd:

• bij wie een melding kan worden gedaan;
• welke onafhankelijke functionaris of afdeling de melding behandelt;
• dat meldingen schriftelijk, mondeling en via een persoonlijk gesprek kunnen worden gedaan;
• dat de melder binnen zeven dagen een ontvangstbevestiging ontvangt;
• dat de melder uiterlijk binnen drie maanden informatie krijgt over de beoordeling en opvolging van de melding;
• hoe vertrouwelijkheid wordt gewaarborgd;
• dat een werknemer vooraf advies kan vragen aan een vertrouwenspersoon of andere adviseur.

De aangewezen functionaris moet onafhankelijk kunnen handelen en mag geen belangenconflict hebben. In de praktijk wordt deze rol vaak ingevuld door bijvoorbeeld een HR-manager, of externe vertrouwenspersoon.

Bescherming van melders

De wet biedt uitgebreide bescherming aan personen die een vermoeden van een misstand melden. Werkgevers mogen melders niet benadelen vanwege hun melding. Onder benadeling vallen bijvoorbeeld ontslag, loonverlies, uitsluiting op de werkvloer, intimidatie of pesterijen. De bescherming geldt niet alleen voor werknemers, maar ook voor bijvoorbeeld uitzendkrachten, stagiaires, zzp'ers, sollicitanten en leveranciers die in een werkgerelateerde context een melding doen.

Rol van de ondernemingsraad

Heb je een ondernemingsraad? Dan heeft de OR instemmingsrecht bij het vaststellen, wijzigen of intrekken van de meldregeling. Bedrijven zonder ondernemingsraad moeten de instemming verkrijgen van meer dan de helft van de werknemers.

Praktische aandachtspunten voor afbouwbedrijven

Controleer als werkgever of:

• er een actuele meldregeling aanwezig is
• medewerkers weten waar zij een melding kunnen doen
• een onafhankelijke behandelaar is aangewezen
• vertrouwelijkheid voldoende is geborgd
• leidinggevenden weten hoe zij met meldingen moeten omgaan
• de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging correct is betrokken

Meer informatie

Op de website van het Huis voor Klokkenluiders zijn voorbeelden, checklists en toelichtingen beschikbaar voor werkgevers die hun meldregeling willen opstellen of actualiseren. Ook is er informatie beschikbaar voor melders.