Alle afbouwbedrijven
aangesloten bij NOA

Vragen & Antwoorden Coronavirus

Update: 19 mei 2020

De wereldwijde opmars van het coronavirus (officieel COVID-19) roept veel vragen op bij afbouwbedrijven. Wij geven een antwoord op vragen die op dit moment het meest worden gesteld.

  • Zorg dat er reinigingsdoekjes in de dixi liggen.
  • Elke gebruiker maakt voor en na gebruik de deurknop en de wc-bril schoon.
  • Gooi de gebruikte doekjes in een afsluitbare afvalemmer weg.
  • Was je handen voor gebruik van het toilet.
  • Gooi voor gebruik van het toilet een aantal toiletblaadjes in de dixi, om plonzen en spatten tijdens gebruik te verminderen.
  • Maak de wc-bril na gebruik van het toilet schoon met een doekje en was je handen.
  • Zorg dat er voorzieningen zijn voor handen wassen. Desnoods een jerrycan met water met daarnaast zeep!
  • Spoel het toilet door met gesloten bril. Hierdoor wordt voorkomen dat er druppeltjes in de lucht vrijkomen die oppervlaktes en materialen e.d. in de dixi/toilet besmetten.

Naast het schoonmaken door de gebruikers, moet de dixi tussendoor goed schoongemaakt worden door de schoonmakers.

Veel werknemers hebben al maanden geleden vakantie opgenomen voor de meivakantie. Door het Coronavirus kunnen ze nu niet weg. Mogen werknemers hun verlof nu terugdraaien, is een veelgestelde vraag. In principe is het zo dat als een werknemer verlof heeft opgenomen voor een vakantie, die als gevolg van maatregelen door de overheid niet doorgaat, dit niet onder de risicosfeer van de werkgever valt. Dat kan anders liggen als de werkgever geen redelijk belang heeft bij het niet opnemen van de vakantiedagen, maar de werkgever heeft in veel gevallen al snel een redelijk belang. Denk dan aan al geplande vakanties van collega’s, werkplanning of minder werk e.d. In principe wordt de werknemer dus geacht zijn geplande verlof gewoon op te nemen. Uiteraard luidt ons advies om het in goed overleg met uw werknemer te bespreken. Maar de werknemer heeft dus niet het recht om zomaar zijn verlof te cancelen, hoe vervelend dat ook is.

Ondertussen is meer dan duidelijk dat het Coronavirus niet te vergelijken is met eerdere gebeurtenissen. Dat maakt het ook juridisch lastig om te voorspellen wat de gevolgen zijn van deze crisis en hoe daarmee om te gaan. Dus wat te doen als uw opdrachtgever een werk stil legt vanwege Corona? Of als de aanvang van een nieuw werk wordt opgeschoven vanwege ‘overmacht’? Ook de omgekeerde situatie kan problemen opleveren. Want stel dat u het zelf niet meer voor elkaar krijgt terwijl uw opdrachtgever nog wel uitvoering van een werk wenst? Gert van Gorcom, Van Gorcom Advocaten, geeft antwoord op deze vragen.

Algemeen

Uiteraard is allereerst van belang dat het goed is om zo praktisch mogelijk om te gaan met Corona en de gevolgen daarvan. Zoek dus vooral het overleg en de gemeenschappelijk belangen, zodat juridische fijn slijperij zoveel mogelijk voorkomen wordt. Dat zal echter niet altijd te voorkomen te voorkomen zijn en het is sowieso goed om wat duidelijkheid te hebben over uw positie. De vraag is dus wanneer er sprake is van overmacht?

Overmacht

Startpunt is en blijft dat afspraken nagekomen dienen te worden vanwege de (rechts)zekerheid. De wet geeft echter ook een regeling betreffende overmacht. Daarvan kan sprake zijn als (tijdige) nakoming niet mogelijk is. Er moet dan wel aan verschillende voorwaarden voldaan zijn, zoals dat deze situatie niet te voorzien was bij contractsluiting en dat de gevolgen niet te voorkomen waren. De wet omschrijft het als volgt (artikel 6:75 BW):

“Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij te wijten is aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt”.

De onvoorziene situatie kan dus ook voor uw (ondernemers)risico blijven als het niet uw schuld is. Bijvoorbeeld als dat zo was afgesproken of als dat volgt uit de verkeersopvatting (dus wat men er in het algemeen van vindt). Er is niet snel sprake van overmacht, want rechters zijn daarbij terughoudend en dus niet bereid een beroep op overmacht snel te aanvaarden. Bij die (terughoudende) beoordeling zal dus altijd gekeken worden naar diverse factoren, waaronder hetgeen partijen afgesproken hebben. Van belang is dus wat er geregeld is in uw offerte, opdrachtbevestiging en/of algemene voorwaarden betreffende overmacht? In veel algemene voorwaarden is overmacht nader gedefinieerd, bijvoorbeeld dat ook epidemieën als overmacht worden aangemerkt! Dat is in ieder geval zo geregeld in de NOA-voorwaarden voor de zakelijke markt. Dat geeft dus zekerheid en duidelijkheid. U dient dan ook altijd goed uw contractstukken na te zien over wat al geregeld is met betrekking tot overmacht. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat de inkoopvoorwaarden van een aannemer een veel striktere uitleg geven aan het begrip overmacht. Ook kan het zo zijn dat de overeengekomen garantievoorwaarden een beroep op overmacht onmogelijk maken. Overmacht is dus van veel factoren afhankelijk en een beroep op overmacht zal zeker niet altijd slagen. De concrete feiten en omstandigheden van het geval, spelen altijd een rol. Zoals ook de ‘redelijkheid en billijkheid’ altijd een rol zullen spelen in dit soort gevallen.

Gevolgen beroep op overmacht

Degene die een geslaagd beroep op overmacht doet, is niet aansprakelijk voor de gevolgen van zijn tekortkoming. Ontbinding van de overeenkomst blijft echter altijd mogelijk, ook als er sprake is van overmacht. Die ontbinding leidt dan echter niet tot aansprakelijkheid voor allerlei bijkomende schades.

Onvoorziene omstandigheden

Naast overmacht geeft de wet nog een andere regeling, namelijk voor onvoorziene omstandigheden. Ook hier geldt weer dat er in de rechtspraak terughoudend mee wordt omgegaan. Een dergelijk beroep is niet zomaar toewijsbaar. Toch is het niet uitgesloten dat Corona in sommige gevallen als onvoorziene omstandigheid wordt aangemerkt. En dat om die reden aanpassing van een overeenkomst toewijsbaar is. Op die manier kan dus getracht worden om bijvoorbeeld de prijs van een werk aangepast te krijgen. Of de uitvoeringstermijn en andere voorwaarden die onredelijk zijn geworden vanwege onvoorziene omstandigheden. Maar ook hier geldt dat dit afhankelijk is van alle omstandigheden van het geval, zoals wat er al geregeld is in de contractstukken of wat in het algemeen redelijk geacht wordt.

Opschorting

In de bouwpraktijk is opschorting een belangrijk punt. Zoals het er nu naar uitziet zal de Coronacrisis tot gevolg hebben dat projecten vertraging ondervinden door de diverse maatregelen en mogelijk zelfs tijdelijk stil komen te liggen. Als uw opdrachtgever aangeeft dat een werk stil komt te liggen of veroorzaakt dat u niet door kunt met uw werkzaamheden, is dat een tekortkoming van uw opdrachtgever. Als die zich succesvol op overmacht kan beroepen, heeft u geen recht op vergoeding van uw kosten. Omgekeerd geldt hetzelfde. Want als u het werk (tijdelijk) niet kan voortzetten, bent u niet aansprakelijk voor de daarmee gemoeide kosten als u kunt aantonen dat u mag opschorten vanwege overmacht door Corona. Bijvoorbeeld omdat u veel zieken heeft, strenge regels uw werk onmogelijk maken, uw leverancier niet meer kan leveren, enz. Ook hier geldt dus weer dat naar alle omstandigheden van het geval moet worden gekeken. Let wel: als u scherpere maatregelen neemt dan geadviseerd door de overheid, zal dat enkel al daarom niet als overmacht worden gezien. Dat is dan namelijk uw eigen keuze en blijven de gevolgen daarvan in beginsel voor uw rekening en risico.

Nieuwe contracten

Wat hiervoor geschreven was, geldt voor al bestaande contracten. Corona is echter geen toekomstige of onvoorziene omstandigheid meer! Dit betekent dat er rekening mee moet worden gehouden bij het aangaan van nieuwe overeenkomsten. Vandaar dat wij u adviseren om een Corona-clausule op te nemen in uw nieuwe contracten, zoals bijvoorbeeld:

‘Gezien het Coronavirus en de onzekere gevolgen daarvan voor (de uitvoering van) deze overeenkomst, geldt dat wij nimmer aansprakelijk zijn voor de gevolgen van het Coronavirus waaronder begrepen maar niet beperkt tot: onmogelijkheid van of gewijzigde uitvoering van het werk door Corona-regelgeving of -maatregelen, door ziekte van personeel en zzp’ers bij ons of bij onze onderaannemer(s) of bij niet-levering door leveranciers. In alle gevallen veroorzaakt door het Coronavirus en/of daarmee samenhangende regelgeving en/of beperkingen, zijn wij gerechtigd tot vergoeding van onze kosten c.q. aanpassing van de prijs van het werk en/of meerwerk, en zijn wij gerechtigd tot bouwtijdverlenging. Partijen zullen over dit alles zoveel mogelijk in goed overleg blijven en elkaar informeren.’

Dat laatste blijft sowieso altijd een goed advies, zeker gezien de telkens wijzigende omstandigheden en maatregelen. Voor vragen kunt u altijd terecht bij onze helpdesk of kunt u contact opnemen met Van Gorcom Advocaten via telefoonnummer 0318-500001.

Laat werknemers zoveel mogelijk alleen naar het werk rijden. Probeer het samen in een bus rijden te beperken. Probeer ook in voertuigen anderhalve meter afstand te bewaren. Als werkgever kunt u waar mogelijk extra vervoer inzetten of mensen vragen met eigen vervoer te komen.

Dat het Corona-virus ook de economie treft, blijkt uit berichten van bedrijven over vertraging of zelfs uitval bij de levering van materialen, het wegvallen van capaciteit bij opdrachtgevers, henzelf of onderaannemers. Hierdoor komen ook eventuele oplevertermijnen in gevaar of worden zelfs overschreden met mogelijk forse boetes als gevolg. Omdat dergelijke problemen in dit geval aan te merken zijn als overmacht, kunt u het beste hierover een clausule opnemen in de offerte, overeenkomst of opdrachtbevestiging. Hieronder treft u voorbeeldteksten aan die u kunt gebruiken, zodat u vooraf zoveel mogelijk problemen en discussies hierover kunt voorkomen.

Voorbeeldtekst Offerte

Deze offerte bieden wij u aan zoals met u is overeengekomen, onder voorbehoud van overmacht door het Coronavirus. Dit betekent dat wij voor vertragingen in het leveren van materiaal door leveranciers, door het wegvallen van capaciteit bij ons bedrijf en/of van onze onderaannemers, alsmede overschrijding(en) van opleveringstermijnen niet aansprakelijk zijn voor daaruit voortvloeiende schade en u noch enige andere vergoeding verschuldigd zijn. Uiteraard zullen wij er alles aan doen om dit zoveel mogelijk te voorkomen en informeren wij u zo spoedig mogelijk over mogelijke wijzigingen.

Voorbeeldtekst Opdrachtbevestiging

Hierbij bevestigen wij de opdracht zoals met u is overeengekomen, onder voorbehoud van overmacht door het Coronavirus. Dit betekent dat wij voor vertragingen in het leveren van materiaal door leveranciers, door het wegvallen van capaciteit bij ons bedrijf en/of van onze onderaannemers, alsmede overschrijding(en) van opleveringstermijnen niet aansprakelijk zijn voor daaruit voortvloeiende schade en u noch enige andere vergoeding verschuldigd zijn. Uiteraard zullen wij er alles aan doen om dit zoveel mogelijk te voorkomen en informeren wij u zo spoedig mogelijk over mogelijke wijzigingen.

Situatie: Werknemer is ziek

  • Als de werknemer ziek is, of het nu hier is of in het buitenland, gelden de normale regels bij ziekte. De werknemer moet zich ziek melden en zich aan de verdere procedures houden die bij zijn werkgever gelden.
  • De werkgever zal in het algemeen gehouden zijn het loon te betalen. Dat de ziekte het gevolg is van het coronavirus maakt dit niet anders.

Het RIVM heeft in een aantal gevallen geadviseerd om thuis te blijven om uit te zieken en anderen niet te besmetten. Dat geldt onder meer voor huisgenoten van patiënten met COVID-19 en voor mensen die in gebieden zijn geweest waar het coronavirus heerst en die verkoudheidsklachten of koorts hebben. Ook in die gevallen is er sprake van loondoorbetaling wegens ziekte.

Situatie: Werknemer is NIET ziek

  • In een aantal gevallen zal de werknemer wegens het virus niet op het werk willen of kunnen verschijnen zonder dat er sprake is van ziekte. Bijvoorbeeld ingeval van quarantaine.
  • Als de werknemer de arbeid niet verricht, is de hoofdregel dat de werkgever het loon moet doorbetalen. Dat is alleen anders als de oorzaak waarom het werk niet wordt verricht in de risicosfeer van de werknemer ligt. Dat is normaliter bijvoorbeeld het geval bij te laat komen of bij werkweigering.
  • Er zijn voorbeelden van werknemers die niet op hun werk willen komen, omdat ze bang zijn door klanten of collega’s te worden besmet. Als er geen enkele reden is om hier bang voor te zijn, probeer deze angst dan weg te nemen. Als werknemers desondanks niet op hun werk willen komen zonder dat u daarmee instemt, geldt dat als werkweigering. U kunt dan de loonbetaling stopzetten. Waarschuw de werknemer wel dat dit de consequentie is als hij niet op het werk verschijnt.

Situatie: School of crèche gesloten

  • Werknemers zullen de opvang van hun kinderen in verband met de sluiting van school, of kinderopvang moeten gaan regelen. Lukt dat niet direct dan kan de werknemer, als het noodzakelijk is voor de opvang van zijn kind(eren), calamiteitenverlof opnemen. Tijdens het calamiteitenverlof wordt het loon doorbetaald.
  • Calamiteitenverlof is alleen bedoeld om bij plotseling opkomende situaties de noodzakelijke voorzieningen te treffen. Het kan hooguit enkele dagen duren. Het biedt dus geen oplossing voor de gehele periode waarin scholen en kinderopvang gesloten moeten blijven. Daar is ook geen andere wettelijk voorziening voor.
  • Hoewel de opvang van de kinderen primair een zaak van de ouders is, vragen wij werkgevers in deze uitzonderlijke situatie ook begrip te hebben voor de werknemers die er niet in slagen om de opvang (volledig) te regelen. Van werknemers mag verwacht worden dat zij er alles aan doen om opvang te regelen voor die kinderen waarvoor opvang noodzakelijk is, dat wil zeggen voor kinderen die op de crèche of basisschool zitten. In diverse sectoren kunnen er oplossingen gevonden worden door werk en opvang te combineren of te werken op verschoven tijden.
  • Indien er geen alternatieven voor opvang voorhanden zijn, is het voor de hand liggend dat beide partners, als zij beide werken, de opvang zoveel mogelijk gelijk over elkaar verdelen.
  • Als werknemers er niet in slagen om opvang te regelen voor alle dagen waarop zij normaliter werken, zijn er verschillende mogelijkheden. Hierbij kan ook meespelen in hoeverre de onderneming zelf getroffen is door de corona-crisis en wat de financiële mogelijkheden van de onderneming zijn. Er zal dus altijd sprake zijn van maatwerk en het is uiteindelijk aan werkgever en werknemer om dit samen op te lossen.

Voor nu is het van belang om alert te blijven op signalen en de website van het RIVM goed in de gaten te houden. Verder is het per geval verschillend wat de gevolgen zijn. Er kunnen zich situaties voordoen waarin werknemers niet op het werk kunnen verschijnen omdat ze in quarantaine gehouden worden uit voorzorg, of omdat ze zelf ziek zijn. Ook kan het voorkomen dat zich bij verdere verspreiding een besmetting voordoet op een bouwlocatie waardoor het werk stil komt te liggen. Dit kan leiden tot verschillende juridische en financiële vraagstukken. Denk aan vragen over loonbetaling en boetes voor het niet tijdig kunnen opleveren van het werk aan de opdrachtgever. Bekijk de meest gestelde vragen over het coronavirus op de website van AWVN.

De belangrijkste maatregelen die u kunt nemen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen, zijn eenvoudig. Deze maatregelen, ook wel hand- en hoesthygiëne genoemd, gelden voor alle virussen die griep en verkoudheid kunnen voorkomen. Het is dus altijd belangrijk om deze op te volgen:

  • Was uw handen regelmatig met zeep;
  • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog;
  • Gebruik papieren zakdoekjes.
  • Houdt 2 meter afstand tot andere mensen
  • Geef géén handen meer
  • Blijf absoluut thuis als u symptomen van verkoudheid of griep hebt

Houd de website van het RIVM in de gaten voor verdere informatie hierover.

Neem telefonisch of per mail contact met uw huisarts of huisartsenpost. Ga NIET naar de huisarts of huisartsenpost toe. U kunt dan anderen die daar aanwezig zijn besmetten. De huisarts stelt aan de hand van een aantal vragen vast wat er aan de hand is en vertelt wat u eventueel moet doen. Meer weten over het coronavirus? Bekijk het overzicht van meest gestelde vragen en antwoorden op de website van het RIVM.

Werknemers moeten redelijke instructies opvolgen over de wijze waarop de werkzaamheden moeten worden verricht en met betrekking tot de goede orde in de onderneming. U kunt werknemers dan ook instrueren om de hygiënemaatregelen binnen de onderneming na te leven. Als thuiswerken gebruikelijk of mogelijk is, kan de werkgever de werknemer opdragen om voor een bepaalde periode thuis te werken

Als werkgever moet u zorgen voor een veilige werkplek:

  • Communiceer de hygiënemaatregelen naar uw medewerkers;
  • Let er ook op dat mensen zich hieraan houden en elkaar daarop aanspreken;
  • Zorg voor voldoende handzeep, desinfecterende gel en tissues op de werkplek en in toiletten;
  • Maak regelmatig schoon (onder meer deurklinken, lichtknoppen, trapleuningen, toetsenborden en computermuizen);
  • Overweeg om het ‘groeten zonder aanraking’ in te voeren op het werk. Hiermee wordt handen schudden en ander direct contact tussen mensen vermeden en het risico op overdracht via de handen aanzienlijk verminderd. Maak dit beleid dan ook duidelijk kenbaar aan werknemers, klanten en bezoekers.
  • Instrueer uw medewerkers op de bouwplaats om niet in de bouwkeet te lunchen, maar in de buitenlucht of in de bus. In elk geval niet in groepen.

Staat uw vraag er niet bij? Dan kunt u ook nog terecht op de website van de AWVN en de website van VNO-NCW met informatie voor werkgevers, en de website van het RIVM voor de actuele situatie van de Coronacrisis in ons land. Ook helpt onze helpdesk u graag verder.