Hoe legt u dit uit?
Alle afbouwbedrijven
aangesloten bij NOA
25 maart 2020

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

Na al verschillende bijeenkomsten over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) te hebben bijgewoond en evenveel PowerPointpresentaties voorbij te hebben zien gaan, was de vraag: Hoe leggen we deze wet uit?

Voor de vergadering van NOA Sector Grootbedrijven van 3 maart 2020 kozen we voor een aparte aanpak. Er waren een flink aantal vragen voorbereid. Keimpe Stroop, de eerste kwaliteitsborger van het KiK kwaliteitsborgingsinstrument, durfde onvoorbereid de uitdaging aan. Hierdoor ontstond een apart inkijkje hoe de kwaliteitsborging op de bouw in de toekomst zal gaan functioneren. Onderstaand een bewerking van het vraag- en antwoordspel.

Waarom is de Wkb ontstaan?

De politiek heeft de beslissing genomen het bouwtoezicht stelsel te veranderen. De bouwconsument kwam er te bekaaid af in het huidige stelsel. Daarnaast verwacht men dat de Wkb prikkels geeft tot versnelling rondom vergunningverlening.

De Wkb is een onderdeel van meer wetten die met de bouw te maken hebben. Hoe zit dat?

Inderdaad. Al die wetten vallen onder de Omgevingswet. De Wkb wordt daarin opgenomen evenals het vernieuwde Bouwbesluit. Het nieuwe Bouwbesluit zal Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving) gaan heten.

Gaat de wet echt op 1 januari 2021 in? Waar is dit van afhankelijk?

Persoonlijk denk ik van wel. De Omgevingswet gaat per 1 januari in, struikelblok zal misschien het digitale stelsel zijn of het aantal kwaliteitsborgers. De 600 kwaliteitsborgers (medewerkers) die er voor de Wkb nodig zijn, is niet onhaalbaar. Er zijn inmiddels 200 kwaliteitsborgers. Medewerkers van overheidsdiensten, brandveiligheidsmensen en mensen in de werkvoorbereiding kunnen kwaliteitsborger worden.

[Update van de redactie: Minister Ollongren heeft de Tweede Kamer in april 2020 laten weten dat de beoogde invoeringsdatum van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) - januari 2021- niet mogelijk is. Dit in verband met het uitstel van de Omgevingswet. Wanneer de Wkb wel in werking zal treden laat zij nog weten.]

Wordt de aannemer aansprakelijk voor gebreken na oplevering?

Voor ‘verborgen’ gebreken was hij dat al. Maar nu wordt de bewijslast omgedraaid. Nu wordt de aannemer aansprakelijk voor alle gebreken, mits die hem niet te verwijten zijn. De opdrachtgever moet bewijzen dat er een gebrek is en de opdrachtnemer moet bewijzen dat het niet aan hem te wijten is. Er ontstaat een verbetering van de positie van de bouwconsument. Let wel: Redelijkheid en billijkheid blijft een belangrijke pijler onder ons rechtssysteem.

Klopt het dat u na een jaar nog aansprakelijk gesteld kunt worden gesteld voor een kras die u bij oplevering niet hebt gezien?

Dat is niet waarschijnlijk. Hier geldt de redelijkheid en billijkheid. Bovendien heeft de opdrachtgever de al bestaande verplichting een gebrek direct na ontdekking te melden.

Is de waarschuwingsplicht verscherpt?

U moet de opdrachtgever wijzen op onjuistheden in de opdracht. Dat moest u altijd al. Doe dit altijd schriftelijk. Dit is zeker belangrijk bij particuliere opdrachtgevers. U wordt niet zomaar aansprakelijk voor de fout zelf. Stel dat het bestek een product voorschrijft dat gevoelig is voor (krimp)scheuren. De particulier weet het niet en u wijst hem daar niet op: dan leidt dat wellicht tot een onnodige klacht, maar niet per definitie tot aansprakelijkheid

Hoe zit het met het overgangsrecht?

Bij een werk waarbij een vergunning verplicht is, is de aanvraagdatum maatgevend of de wet van toepassing is. Voor de overige werken geldt dat als de opdracht aan de aannemer voor 1 januari 2021 verstrekt is, de wet niet van toepassing is. De waarschuwingsplicht is daarvan uitgezonderd: die geldt direct vanaf invoeringsdatum.

Wordt er zo slecht gebouwd?

De politiek heeft besloten dat de bouwconsument beter beschermd moet worden. De kwaliteit moet aantoonbaar worden. Er zullen automatiseringsoplossingen komen die met het aantoonbaar maken gaan helpen, maar die oplossingen zijn geen wettelijke verplichting.

Wat is een kwaliteitsborgingsinstrument?

Het ministerie stelt dat de kwaliteitsborging aan bepaalde eisen moet voldoen. Er zijn verschillende kwaliteitsborgingsinstrumenten die voorlopig positief zijn beoordeeld. Kwaliteitsborgingsinstrumenten beschrijven een bepaalde methode van kwaliteitsborging. De opdrachtgever moet aangeven met welk instrument het bouwwerk geborgd moet worden. De opdrachtgever kan de keuze overlaten aan de aannemer. Geen borging is geen optie.

Wie maakt de kwaliteitsborgingsinstrumenten?

Zogenaamde kwaliteitsborgingsinstrument aanbieders. De 4 belangrijkste zijn: KiK (KOMO) Technical Inspection Service (TIS), Verbeterde Kwaliteitsborging (SWK) en Woningborg Kwaliteitsborging Instrument (WKI).

Wat is een kwaliteitsborger?

Dit zijn bedrijven (rechtspersonen) of natuurlijke personen (ZZP’ers). Zij kunnen kwaliteitsborger worden voor een of meerdere instrumenten: SKW, KIK etc. Een kwaliteitsborger moet toegelaten worden tot het kwaliteitsborgingsinstrument door de instrumentaanbieder. Die toetst op vakkennis en aanvullende opleidingen etc. De kwaliteitsborger ziet toe of het bouwwerk voldoet aan de (publiekelijke) minimumeisen uit het Bouwbesluit en soms op andere (private) eisen. Daarbij moet hij werken volgens de werkwijze /methodiek van het instrument. Voor de meeste vergunning plichtige bouwwerken moet een kwaliteitsborger worden ingeschakeld. Meerdere medewerkers van de kwaliteitsborger kunnen die taken uitvoeren. Kwaliteitsborgers moeten een rapportage maken over de kwaliteit van het werk. Hij zal daartoe af en toe op de bouwplaats aanwezig zijn. De opdrachtgever dient de goedkeurende verklaring van de kwaliteitsborger na afloop van de werkzaamheden aan de gemeente af te geven.

Is de kwaliteitsborger de oude opzichter van weleer?

Nee. De kwaliteitsborger gaat niet op elk onderdeel controleren. In principe gaat de borger aan de opdrachtgever vragen: Wat verwacht u van mij? En daarop gaat de borger steekproefsgewijs controleren. Geen dagelijks toezicht, dat is onbetaalbaar. De bouwers die kwaliteit maken hebben van de kwaliteitsborger geen last. De kwaliteitsborger kan geen sanctie opleggen, ook geen bouwstop. Hij zal als hij fouten constateert aan de bel trekken bij de aannemer. Als er daarop niks gebeurt geeft de kwaliteitsborger geen goedkeurende verklaring af. Op grond daarvan kán de gemeente besluiten dat het gebouw niet in gebruik mag worden genomen.

Wat is een consumentendossier?

Het consumentendossier is op het laatste moment aan de wet toegevoegd. Er moet nog ervaring mee opgedaan worden. Er wordt door NEN aan een niet verplichte richtlijn (een NPR) voor het consumentendossier gewerkt. In het consumentendossier worden naast de toegepaste materialen ook gebruiks- en onderhoudsvoorschriften opgenomen van alle relevante gebouwonderdelen. Er moet worden afgesproken wie voor de kosten van het consumentendossier opdraait. De extra kosten kunnen in de prijs worden verwerkt of apart aangeboden worden.

Is een consumentendossier verplicht?

Alleen als de opdrachtgever het wil is het verplicht. Als het niet nodig is, moet dat wel schriftelijk zijn vastgelegd, anders kan het consumentendossier alsnog opgeëist worden.

Waar moet een consumentendossier aan voldoen?

In aanleg is een consumentendossier bedoeld om de consument te instrueren om het geleverde in stand te houden. Daarnaast moet het antwoord geven op de vraag: “Heb ik gekregen waar ik voor heb betaald, overeenkomstig de opdracht?”. De consument kan het consumentendossier eisen.

Heeft de kwaliteitsborger met het consumentendossier te maken?

Nee. De kwaliteitsborger kijkt altijd naar het publieke aspect: Bouwbesluit. Oorspronkelijk ging de wet alleen over publieke eisen. Later is er de mogelijkheid geschapen private eisen, zoals vlakheid, op te nemen. Als afbouwer hebt u vooral te maken met die private eisen. De opdrachtgever zal de borger vaak ook vragen om te kijken naar het private: goed en deugdelijk werk.

Wordt vervolgd

In het volgende nummer gaan we in op het borgingsplan, slechte klimatologische omstandigheden, de kwaliteitsborger, ZZP-ers, toelatingsorganisatie, kosten, garantie, wat en hoe vastleggen en het depot bij de notaris. Lees deel 2.

Deel dit artikel: