NOA Menu
donderdag 31 maart 2016

NOA en AFNL luiden de noodklok in Den Haag

Bij het inslaan van de economische crisis holde de werkgelegenheid in onze sectoren achteruit. Het zorgvuldig opgebouwde scholingsstelsel, om jongeren op te leiden tot gediplomeerde vakmensen, zakte in elkaar. Nu de economie weer voorzichtig aantrekt, staan we voor tal van uitdagingen: hoe zorgen we voor voldoende vakkrachten om ons specialistische werk te kunnen doen? Hoe bieden we het hoofd aan (ongeschoolde) moordende concurrentie? En hoe overtuigen we de regering dat regelgeving moet veranderen, waardoor écht ondernemen weer mogelijk wordt?!

NOA en AFNL luiden de noodklok in Den Haag

Om gefundeerde oplossingen te brengen op deze vraagstukken, sloegen NOA en AFNL de handen ineen om het Economisch Instituut voor de Bouw uit te laten zoeken wat de ontwikkelingen en vooruitzichten zijn voor gespecialiseerde (af)bouwers. Taco van Hoek, directeur van EIB, presenteerde zijn onderzoeksresultaten op 30 maart bij Nieuwspoort in Den Haag. Er waren meerdere Kamerleden bij aanwezig, zodat we direct de ernst van de situatie konden laten zien.

De sector in beeld gebracht

Taco van Hoek trapte zijn betoog af, dat hij tot indrukwekkende én ook tot dramatische inzichten was gekomen over de situatie van afbouwers en gespecialiseerde aannemers. Met een verwachte totale omzet van € 4,5 miljard (in 2020) zijn we belangrijke spelers binnen de totale bouw. “We hebben de enorme flexibilisering van de arbeidsmarkt in kaart gebracht”, meldde Van Hoek. “In 2014 waren er nog 2.300 gespecialiseerde bedrijven met personeel, gemiddeld 7 personeelsleden per bedrijf. Daarnaast waren er 21.000 eenmanszaken actief. Anders gesteld: 58% in de sector is ZZP-er en nog maar 42% van het werk wordt verricht door bedrijven met personeel. Zetten we die cijfers af tegen 2008, het jaar voorafgaande aan de economische crisis, dan zijn de cijfers behoorlijk dramatisch: 35.800 werknemers (tegen 15.250 in 2014) en 17.000 eenmanszaken (toen 32%) zorgden samen voor de totale afbouw, waaronder stukadoren, vloeren, daken, gevels, etc.”

Dramatische terugloop

Door de crisis viel 48% van de bedrijven af en liep de werkgelegenheid zelfs met 57% terug. “Indrukwekkende cijfers, waar we niet blij van worden. Het meest dramatisch is de conclusie dat het leerlingenaantal tussen 2008 en 2014 met 70% is teruggelopen”, meende Taco van Hoek. “Sommige opleidingen zijn er helemaal niet meer. Metselaars en stukadoors, die in de grootste aantallen professioneel werden/worden geschoold, liepen met respectievelijk 76% en 64% terug. Dat vormt een serieus probleem, want aan de andere kant zien we dat duurzame inzetbaarheid met de opgeschroefde pensioenleeftijd voor deze zware beroepen een hele opgave is. Er moeten daarom meer en aantrekkelijkere mogelijkheden worden gecreëerd om jongeren op te leiden.”

Marktperspectieven

Door EIB is niet alleen teruggezocht, maar ook gekeken naar de marktperspectieven voor afbouwers en gespecialiseerde aannemers. Taco van Hoek kwam gelukkig ook met goed nieuws. We sommen de goede marktperspectieven in het kort op: 

  • De nieuwbouw van woningen herstelt zich komende jaren echt tot structurele niveaus. 
  • De transformatie en verduurzaming van bestaande woningen biedt veel sectoren werk.
  • Voor voegers, vloerenleggers en plafond- en wandmonteurs in het bijzonder liggen er goede kansen in de bestaande utiliteitsgebouwen, zelfs robuuste groei!
  • Bouwbreed, met speciale aandacht voor asbestverwijdering en energieneutraal (ver)bouwen trekt het werk verder aan.

Arbeid en scholing

“De niveaus van 2008 zullen niet gehaald worden, maar er is toch echt sprake van aardig herstel”, concludeerde Van Hoek. “De flexibilisering van de arbeidsmarkt zal nog verder toenemen - zeker als de regering geen aanpassingen doorvoert! - maar zal niet meer in hetzelfde tempo doorzetten als de afgelopen jaren het geval was. De ingevoerde WWZ versterkt het probleem: werkgevers lopen teveel risico’s en nemen daarom nog minder snel mensen in vaste dienst aan. Minder werknemers betekent ook minder afdracht in verschillende scholingspotjes, waardoor opleidingen schaarser en duurder worden. Het is een vicieuze cirkel terwijl de bedrijfstakken echt behoefte hebben aan goede scholing.”

Investeringsopgave en innovatie       

Tot zeker 2040 ligt er een grote investeringsopgave, stelt het EIB. Zeshonderdduizend bestaande woningen moeten worden vervangen, er moeten één miljoen nieuwe huizen bij komen, dan moeten daarnaast zo’n 1 miljoen huurwoningen een hoger energielabel krijgen én vanaf 2020 is het streven alleen nog maar energieneutraal te gaan bouwen. Voor het verbeteren van de infrastructuur moet maar liefst € 400,- miljard worden geïnvesteerd. Om deze doelstellingen te halen, doet de overheid er verstandig aan praktisch gerichte innovatie prestatiecontracten mogelijk te maken, waar niet alleen topsectoren wat aan hebben, maar waar juist mkb-ambachtsbedrijven mee kunnen werken. 

Oriëntatie nieuwe marktposities

Taco van Hoek schetste ook een toenemend belang in de bestaande gebouwenvoorraad: “Er moeten veel woningen vervangen worden. Renovatie om gebouwen energieneutraal te maken komt verder in opmars. Zo ook prefabricage, wat een ongunstige ontwikkeling is voor deze sectoren. Overigens verwacht ik persoonlijk dat de trend wordt overschat, omdat er heel veel werk overblijft dat niet fabrieksmatig kan worden gedaan. Daarom liggen daar ook kansen voor gespecialiseerde (af)bouwers. Denk aan de diversiteit van werkzaamheden, het klantgericht denken en het leveren van pure kwaliteit door gespecialiseerde producten te verwerken. En dat dan ook nog eens kunnen doen, terwijl de eigenaar/gebruiker er bij leeft en werkt. Een mooie uitdaging!” 

Politiek debat

Na de presentatie van Taco van Hoek bracht Henk Klein Poelhuis, voorzitter van AFNL, namens beide organisaties aandachtsgebieden in waar de politiek mee aan de slag kan om ondernemers in de (af)bouw meer kans te geven daadwerkelijk te ondernemen. Jacques Monach van de Partij van de Arbeid, Roald van der Linde van VVD, Eppo Bruins van Christen Unie en Eric Ronnes van het CDA gaven daar direct hun eerste reacties op.

Inloggen


Lid worden?

Personen actief in de Nederlandse afbouw krijgen veel voordelen als lid van NOA.


Lees de voordelen en word lid