NOA Menu

NOA Kenniscentrum

Wittebroodsplafonds

door: Armand Landman
| Techniek Praktijk

Kasteel Broekhuizen

Een vervallen kasteel in Leersum wordt verbouwd tot luxe hotel. Het stukadoorsbedrijf dat in opdracht van de restauratie-aannemer de plafonds onder handen neemt, heeft al een aantal plafonds volledig verwijderd. Nu is de vraag of dat ook moet gebeuren met het plafond van de bruidssuite. Want kunnen die prachtige ornamenten niet worden gerestaureerd? Dat scheelt immers nogal in tijd en kosten. De stukadoor schakelt het Technisch Bureau Afbouw (TBA) in.

Op advies van TBA worden eerst een drietal testvlakken op het plafond aangebracht met een hechtprimer, een laag gips en daarin ingebed een laag fijnmazig wapeningsweefsel. Daarna komt senior technisch adviseur Ed van der Plas een kijkje nemen in het oude kasteel. Van der Plas ziet het meteen: “Aan het oppervlak van het plafond, bestaande uit geschilderd stukadoorswerk en voorzien van lijstwerk en ornamentiek, komt veel schade voor. Een deel van het oppervlak van de geschilderde gestukadoorde afwerking is tot een bepaalde laagdiepte afgestoken en voorzien van een blauwkleurige primer. Ter plaatse van dit gedeelte plafondafwerking zijn na bekloppen veel holklinkende delen stucwerk aanwezig. Hier lijkt het er zeer sterk op dat de blauwkleurige primer is aangebracht op een gestukadoorde tussenlaag die niet goed hecht op de raaplaag of waar de raaplaag niet goed hecht op de beton.” 

Holklinkende plekken

Van der Plas beklopt het hele plafond en constateert dat aan het oppervlak van het lijstwerk rondom het plafond op de lijsten, plinten, sierende stroken en hoekdelen veel holklinkende plekken aanwezig zijn. “Op plekken waar een gedeelte plafondafwerking spontaan los is geraakt, is het oppervlak van het betonplafond eronder zichtbaar. Het oppervlak toont een bekisting platen patroon en is bovendien vrij ruw van oppervlaktestructuur. Aan het oppervlak van de beton zijn veel afzandende en afpoederende deeltjes oud stucwerk, gebaseerd op een kalk zand mengsel, aanwezig. De hechting van de op de beton in beginsel aangebrachte vertinlaag is door sterke zuiging van het beton en door de jaren heen ontstane degeneratie van de vertinlaag behoorlijk slecht.” 

Wapeningsweefsel

Op drie plafonddelen waar de bestaande gestukadoorde afwerking nog ogenschijnlijk intact en hechtend is heeft de stukadoor proefvlakken gemaakt. Bij twee ervan slijpt Van der Plas de bestaande gestukadoorde afwerking volledig tot op het beton in. Daarna trekt hij aan het wapeningsweefsel. Bij het eerste proefvlak trekt hij op die manier de volledige gestukadoorde afwerking los van het betonoppervlak. En bij het tweede vlak komt “zeker 95 procent van het oude stukadoorswerk geheel los.” Op het betonoppervlak blijft bij beide proefvlakken een dun en onsamenhangend laagje oud kalkzandgebonden stucwerk achter.

Laagdikte

Van der Plas ziet dat de laagdikte van het stucwerk overal sterk wisselt. Van soms 10 tot wel 20 millimeter. “Het stukadoorswerk is grotendeels opgebouwd in verschillende op elkaar aangebrachte lagen. Die lagen bevatten deels kalk en zand en deels zijn dit afwerklagen op basis van kalk. De kalk blijkt na aanraking sterk af te poederen en onsamenhangend van aard te zijn. Hierop aangebrachte stuclagen komen dus gemakkelijk los.” Bij het derde proefvlak slijpt de TBA-adviseur het plafond niet in, maar trekt hij het wapeningsweefsel meteen vanaf de nieuwe gipslaag los.  

Onverantwoord

Het oordeel van Van der plas is hard. Het bestaande stucwerk hecht onvoldoende aan de betonnen ondergrond. Zijn advies luidt dat het hele plafond vervangen moet worden. “Gezien het gemakkelijk loskomen van de proefvlakken, de opbouw van het stukadoorswerk met verschillende lagen die onderling niet zijn ruw gehaald, die uit verschillende materialen bestaan en het veel voorkomende holklinkende gedrag, moet het complete plafond opnieuw worden gestuct.” Van der Plas gaat nog een stapje verder: “Op basis van de slechte hechting, de in de toekomst nog optredende spanningen door onttrekking van vocht en het uitzetting- en krimpgedrag door wisselingen in temperatuur is het onverantwoord om deze bestaande oude gestukadoorde afwerking als onderlaag te handhaven als basis voor een nieuwe gestukadoorde toplaag. De kersverse bruidsparen die de nacht ondertussen hebben doorgebracht in het luxe hotel in Leersum zullen er geen weet van hebben gehad, maar hen is een onstuimige huwelijksnacht bespaard gebleven!

Inloggen


Lid worden?

Personen actief in de Nederlandse afbouw krijgen veel voordelen als lid van NOA.


Lees de voordelen en word lid