NOA Menu

NOA Kenniscentrum

Modelovereenkomst vervangt VAR

door: Gert van der Meulen
| Administratie

Modelovereenkomst vervangt VAR

Met de invoering van de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) per 1 mei 2016 komt er een eind aan het tijdperk van de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR).

Met de VAR-WUO (winst uit onderneming) kon een opdrachtgever bij het inhuren van ZZP-ers zich vrijwaren voor het afdragen van loonheffing en SV-premies. Dat gaf vooraf veel duidelijkheid en zekerheid voor de opdrachtgever. Ook kon men vrij risicoloos het werk uitbesteden aan ZZP-ers.

Bleek tijdens een controle dat de desbetreffende ZZP-er niet (langer) als ondernemer kon worden aangemerkt, dan leidde dat weliswaar tot het intrekken van de VAR, maar had dit geen gevolgen voor de opdrachtgever. Door de sterke stijging van het aantal ZZP-ers en door het toenemende aantal schijnconstructies heeft de regering gemeend een andere oplossing te moeten vinden. Ze pogen dit te doen met de wet DBA, die per 1 mei 2016 van kracht wordt. Hierbij wordt de opdrachtgever mede verantwoordelijk en dit kan flinke consequenties hebben. We hebben voor u de belangrijkste zaken die gaan veranderen beschreven, plus wat dit voor u kan betekenen als u als opdrachtgever optreedt.

Verdwijnen VAR

De VAR verdwijnt met ingang van 1 mei 2016. Daarmee verdwijnt ook de zekerheid vooraf. U kunt geen nieuwe VAR meer aanvragen bij de Belastingdienst. De oude VAR (2014 en 2015) blijft tot 1 mei van kracht. Vanaf 1 mei 2016 is er geen VAR meer en is de wijze waarop er in de praktijk gewerkt wordt bepalend. Daarbij kijkt de Belastingdienst niet zozeer naar de vraag of iemand ondernemer is, maar vooral naar de vraag of een ZZP-er geen werknemer is. Als de ZZP-er in de ogen van de Belastingdienst kan worden aangemerkt als werknemer, dan is de kans groot dat de inspecteur bij de opdrachtgever premies gaat innen. Deze kunnen fors oplopen, zeker als er ook nog een fiscale boete bovenop komt. Dit systeem heeft tweede nadelen: een opdrachtgever heeft vooraf geen zekerheid én loopt dus (weer) meer risico.

Modelovereenkomst

Om een opdrachtgever niet zonder enige vorm van vrijwaring te laten zwemmen, is in de wet het gebruik van zogenaamde modelovereenkomsten opgenomen. Door het gebruik van een modelovereenkomst kan men in principe alsnog vooraf vrijwaring krijgen. Een modelovereenkomst is een overeenkomst waarin wordt aangegeven op welke wijze de arbeidsrelatie tussen de opdrachtnemer/ZZP-er en de opdrachtgever wordt ingevuld. Een dergelijke modelovereenkomst biedt de mogelijkheid voor (beperkte) vrijwaring. Omdat het werken met ZZP-ers per sector verschilt, is er niet één standaardovereenkomst die de lading dekt. De Belastingdienst ziet het liefst sectorale modelovereenkomsten, die specifieke afspraken per sector bevatten. 

Beoordeling modelovereenkomst

De bedoeling is dat sectoren, waarvan de afbouw er één is, zelf modelovereenkomsten aanbieden bij de Belastingdienst. De Belastingdienst zal de modelovereenkomst beoordelen op aspecten van de arbeidsrelatie. Als de modelovereenkomst op die aspecten voldoende wordt gevonden, wordt deze na toestemming van de sector gepubliceerd op de website van de Belastingdienst. Daar staan inmiddels een zestal algemene voorbeelden op, die naar het oordeel van NOA niet voldoende geschikt zijn voor de zaken die in een dergelijke overeenkomst geregeld moeten worden. Ook zijn er allerlei andere modelovereenkomsten gepubliceerd, waar bedrijven in de afbouw weinig mee kunnen. De gepubliceerde voorbeelden lijken vooral op complete onderaannemingsovereenkomsten; dan moet u voor elke ‘klus’ het hele pak papier opnieuw invullen. Dat lijkt ons in elk geval niet de bedoeling. 

Modelovereenkomst afbouw

In de modelovereenkomsten moet het gaan om de wijze waarop de arbeidsrelatie vorm wordt gegeven en niet over de hoogte van de prijs per m2. Dat kunt u namelijk wel regelen in de opdracht zelf. Als dit artikel wordt gepubliceerd kan de stand van zaken al gewijzigd zijn, maar we verwachten dat de conceptovereenkomst voor de afbouwsector in april 2016 naar de fiscus kan voor beoordeling. Op basis van het huidige tempo van beoordeling door de Belastingdienst zou deze overeenkomst dan in de loop van de maand mei 2016 gepubliceerd kunnen worden. Zodra dit bekend is, wordt u hierover uiteraard geïnformeerd. Dan zullen we u tevens informatie geven over de wijze waarop u de modelovereenkomst het beste en gemakkelijkste kunt gebruiken. Het gebruik van een modelovereenkomst is overigens, net als de VAR nu, niet verplicht. 

Vrijwaring 

Het gebruik van de modelovereenkomsten moet volgens de regering een bepaalde zekerheid en vrijwaring geven. Toch loopt u ook bij het gebruik van een modelovereenkomst risico. Het gebruik van de modelovereenkomst op zich geeft u geen absolute vrijwaring. De feitelijke omstandigheden bepalen namelijk of u het goed doet of niet. Om u te vrijwaren is het noodzakelijk dat u in de praktijk werkt zoals in de modelovereenkomst is vastgelegd. Dat lijkt op zich helder, maar roept ook de nodige vragen op. Bijvoorbeeld: In een aantal overeenkomsten staat dat de opdrachtnemer/ZZP-er met eigen gereedschap werkt. Maar wat gebeurt er als de opdrachtnemer een verreiker van de opdrachtgever gebruikt om iets op de 2e verdieping te takelen? Dit soort vragen vormen nog onderwerp van gesprek in het overleg met de Belastingdienst. Het moet niet zo zijn dat een voor de hand liggende oplossing u onverhoopt met grote risico’s opzadelt en u een stevige rekening gepresenteerd krijgt. Maakt u gebruik van de modelovereenkomst en er zijn geen problemen, dan bent u overigens voor maximaal vijf jaar gevrijwaard voor naheffingen in het kader van de loonheffing en premies SV. 

Overgangsjaar

De wet DBA is eind januari 2016 definitief aangenomen en gaat per 1 mei 2016 in. Dan komt de VAR te vervallen, maar lang nog niet alle (sectorale) modelovereenkomsten zijn dan ingediend of beoordeeld. De Belastingdienst moet tijd krijgen om dit op een zo goed mogelijke manier te doen en bedrijven moeten de tijd krijgen om op de nieuwe regelgeving in te spelen. Daarom is er een overgangstermijn van 1 jaar ingesteld. Vanaf 1 mei 2017 zal de Belastingdienst steviger gaan controleren. Vanaf dat moment wordt u sneller geconfronteerd met naheffingen en boetes. 

Inloggen


Lid worden?

Personen actief in de Nederlandse afbouw krijgen veel voordelen als lid van NOA.


Lees de voordelen en word lid